آنها بوده است . محراب مسجد مزبور به نقش و نگار بسيار عالى تزيين يافته و كتيبهء آن نشان مىدهد كه صلاح الدين ايوبى در سال 583 ه . ق آن را بنا نموده است . در همين محراب يك منبر از چوب كه در آن با عاج و صدف منبت‌كارى شده وجود دارد كه در نهايت درجه حيرت‌انگيز و زيباست و از كتيبهء درون آن معلوم مىشود كه اين منبر در سال 564 ه . ق ساخته شده است . شيشه‌هاى چند پنجرهء بالاى محراب آن متعلق به قرن دهم هجرى است و در دو طرف راست و چپ مسجد ، دو مصلاى قديمى جالب توجهى موجود است كه داراى ستونهاى مارپيچ و طاقنماى جناقى است . و به مقام عمر مشهور است و مىگويند او در آنجا نماز كرده است ، و همينطور مصلاى ديگرى وجود دارد كه معروف به مقام حضرت زكريا است » « 1 » . فتح بيت المقدس مقارن با ظهور اسلام ، بيت المقدس دوبار در بين دو قدرت بزرگ آن زمان يعنى ايران و روم شرقى دست بدست گشت . ابتدا خسروپرويز امپراطور ساسانى ، قدس را از دست روميان بيرون آورد و صليب عيسى را به پايتخت ايران منتقل نمود - سال 614 ميلادى - در اين زمان علاوه بر قدس ، شهرهاى مصر ، سوريه ، فنيقيه و فلسطين به تصرف ايرانيان درآمد و كليدهاى طلايى اسكندريه پايتخت آن روزگار مصر به دربار شاهنشاه ساسانى فرستاده شد ( سال 618 ميلادى ) . بعد در سال 629 ميلادى مجددا فلسطين و سوريه به دست هراكلى ( هراقليوس ) امپراطور روم افتاد و صليب عيسى از پايتخت ايران به بيت المقدس منتقل گرديد . در اين روزگار بود كه تلفات انسانى حاصل از جنگهاى طولانى و بىنتيجهء بين ايران و بيزانس ( روم شرقى ) و هزينه‌هاى مالى فراوان لشكركشيهاى بيهوده ، هر دو دولت مقتدر آن زمان را رو به ضعف برد . جانشينان خسروپرويز يكى پس از ديگرى آمدند و رفتند و دوران خونبارى را پشت سر گذاشتند . هرقل امپراطور بيزانس ، سرمست از پيروزيهاى خود در « حمص » « 2 » و فلسطين روزگار مىگذراند .

--> ( 1 ) . تمدن اسلام و عرب ، دكتر گوستاو لوبون ، ر . ك لغت‌نامه دهخدا زير نام مسجد اقصى . ( 2 ) . Hems